Wojna informacyjna przestała być abstrakcyjnym pojęciem z obszaru globalnej polityki. Dziś jej realne skutki dotykają instytucje państwowe na szczeblu ogólnopolskim, ale także lokalne struktury. Jak pokazują badania, aż 70% polskich samorządowców uznaje dezinformację za poważny problem, a skala zjawiska rośnie wraz z rozwojem sztucznej inteligencji i mediów społecznościowych, które ułatwiają tworzenie i błyskawiczne rozprzestrzenianie fałszywych treści.

 

Czym jest dezinformacja?

 

Dezinformacja to celowo tworzone i rozpowszechniane fałszywe treści, mające wprowadzić odbiorców w błąd, wzbudzić strach, podważyć zaufanie do instytucji publicznych i spolaryzować społeczeństwo. Nie mamy tutaj do czynienia z przypadkiem czy pomyłką, to precyzyjnie zaprojektowane operacje, często inspirowane z zagranicy, prowadzone za pomocą botów, trolli, fałszywych kont oraz zmanipulowanych grafik i filmów. Do skutków dezinformacji można zaliczyć paraliż komunikacji kryzysowej, podważanie zaufania do władzy oraz instytucji, czy wywołanie konfliktów i wzrost kosztów operacyjnych, np. Poprzez blokowanie inwestycji.

Na tego rodzaju zagrożenia samorządy są szczególnie podatne, bo to one znajdują się najbliżej mieszkańców i komunikują w kluczowych dla codziennego życia sprawach, jak nowe inwestycje, sytuacje kryzysowe, edukacja czy bezpieczeństwo. W konsekwencji wiarygodność lokalnych struktur oraz budowany przez nie autorytet stanowią fundament odporności całej społeczności na cyfrowe zagrożenia.

 

Dezinformacja w akcji – przykłady z polskich samorządów

 

Przykładów ataków nie trzeba daleko szukać. W październiku i listopadzie 2025 r. cyberprzestępcy podszywali się pod Ministerstwo Cyfryzacji oraz wiceministra Pawła Olszewskiego, rozsyłając maile ze złośliwym oprogramowaniem z domeny łudząco podobnej do prawdziwej. Warto pamiętać, że autentyczne adresy administracji publicznej zawsze kończą się na „.gov.pl”.

Podobny mechanizm wykorzystano przy promocji fałszywej aplikacji mObywatel 3.0, która udawała oficjalne, rządowe oprogramowanie i miała umożliwiać zarabianie pieniędzy. Dezinformacja potrafi też przybrać formę fałszywej interpretacji prawa – wokół ustawy o cyberbezpieczeństwie krążyły informacje, jakoby każda instytucja korzystająca ze sprzętu spoza Unii Europejskiej musiała go natychmiast demontować, co generowało niepotrzebny niepokój w urzędach, choć nie miało pokrycia w rzeczywistych przepisach.

Kampanie dezinformacyjne niejednokrotnie wykorzystują też prawdziwe wydarzenia. Przykładem jest sytuacja z września 2025 r., kiedy w polską przestrzeń powietrzną wleciały niezidentyfikowane drony. W mediach społecznościowych promowano wówczas prorosyjską narrację, publikowano fałszywe oskarżenia wskazujące na odpowiedzialność Ukrainy za incydent oraz wykorzystywano zmanipulowane grafiki i filmy. Podobna sytuacja miała miejsce po uszkodzeniu torów na trasie Warszawa–Lublin, kiedy promowano hasła typu „Polska i Rosja razem przeciw Ukrainie”. Takie działania mają za zadanie skłócić opinię publiczną, ale także osłabić zaufanie do polskich władz i służb.

 

Jak samorządy mogą się chronić?

 

Podstawą działań organizacji państwowych w walce z dezinformacją powinna być prewencja – znacznie łatwiej i taniej jest zapobiegać skutkom fałszywych narracji, niż prostować je już po fakcie, gdy zdążyły się rozejść wśród mieszkańców. Dlatego kluczowe są systematyczne szkolenia i edukacja Biblioteka, szkoła, dom kultury – każda z tych instytucji może pełnić rolę lokalnego centrum edukacji informacyjnej, dzięki udostępnianiu materiałów, organizacji spotkań czy wsparciu lokalnych liderów opinii. Równie ważna jest jasna i zrozumiała komunikacja oraz szybkie reakcje na fałszywe informacje,a także wykorzystanie aktywnych i sprawdzonych kanałów, jak strony www czy media społecznościowe.Należy pamiętać także o zgłaszaniu podejrzanych treści. Fałszywe wiadomości można i warto przekazać do NASK poprzez dedykowany formularz, udostępniając ten sam link mieszkańcom, by mogli robić to samodzielnie.

Dezinformacja to nie fake news – to cichy sabotaż wymierzony w zaufanie społeczne, a budowanie odporności informacyjnej razem z mieszkańcami to dziś obowiązek każdego samorządu.

 

Zachęcamy czerpania wiedzy ze sprawdzonych źródeł!

 

Działania Ministerstwa Cyfryzacji: Jak walczymy z dezinformacją

Fałszywe wiadomości? Zgłoście je do NASK:  Formularz zgłoszeniowy: www.nask.pl/dezinfo